BETA

Σκεπτικισμός για την Τεχνολογία

Εικόνα Maria

tech

Η έννοια της τεχνολογίας αμφισβητείται ολοένα και περισσότερο από τα ριζοσπαστικά κινήματα. Οι αρχετυπικές θέσεις είναι αφ’ ενός μεν τεχνοφιλικές αφ’ ετέρου δε τεχνοφοβικές. Οι φίλοι της τεχνολογίας (οι τεχνόφιλοι) τονίζουν τις δυνητικά απελευθερωτικές πτυχές της τεχνολογίας, όπως τις δυνατότητες εξοικονόμησης εργασίας (κατάργηση της εργασίας μέσω της αυτοματοποίησης) ή την μεγαλύτερη επικοινωνία (αφού παρέχονται για πρώτη φορά οι προϋποθέσεις για μια παγκόσμια κοινότητα). Οι στοχαστές που αντιτίθενται στην τεχνολογία υποστηρίζουν πως το ζήτημα που τίθεται δεν είναι μόνον ότι αυτή καθεαυτή η τεχνολογία αποξενώνει. Το θέμα είναι ότι προϋποθέτει και μια οικονομική βάση που θα την υποστηρίζει και η οποία θα πρέπει να είναι είτε καπιταλιστική είτε εξίσου επιβλαβής.
Ενώ και τα δύο αυτά τα ρεύματα υποβάλλουν χρήσιμο υλικό το οποίο μάλιστα υποστηρίζουν με ουσιώδη επιχειρήματα, οι ιδεολογίες και των δύο είναι μονόπλευρες. Και ως εκ τούτου, δεν μπορούν να εξετάσουν -άρα ούτε και να χειριστούν- την πολυπλοκότητα μιας ριζικής αντίθεσης με αυτήν την κοινωνία. Στην χειρότερη περίπτωση, η τεχνοφιλία εκφυλίζεται σε λατρεία της καπιταλιστικής τεχνολογίας, του κεφαλαίου στην φυσική του μορφή. Η δε τεχνοφοβία (παρούσα στην εδραιωμένη οικολογία και στον κομμουνισμό που αντιτίθεται στα πολιτισμικά επιτεύγματα) στην χειρότερη περίπτωση είναι μια ηθικολογία, προβάλλοντας ένα life-style (έναν τρόπο ζωής) με το οποίον είναι αδύνατον να ζήσει κανείς. Η τεχνοφιλία προφανώς βοηθάει στην αύξηση της καπιταλιστικής αγοράς.

Από την άλλη όμως και ο φόβος για την τεχνολογία χρησιμοποιείται (και αυτός) ως βάση για έξυπνη διαφήμιση και προώθηση εξειδικευμένων προϊόντων (όπως αυτά που ενδιαφέρουν τους οικολόγους καταναλωτές). Για να κατανοήσουμε λοιπόν την τεχνολογία, θα πρέπει να πάρουμε τα καλύτερα στοιχεία και των δύο τάσεων, απορρίπτοντας το «μαύρο» και το «άσπρο» που η κάθε μία πρεσβεύει και φέρει ως επιχείρημα. Το κύμα τεχνο-λατρείας, που παρατηρείται στις μέρες μας, έχει τις ρίζες του σε ριζοσπαστικά κινήματα και επηρεάζεται από πολλές επικρατούσες θεωρίες.
Ένα σωρό δημοσιογράφοι, συγγραφείς και αυθεντίες επηρεάζονται από τον μελλοντολόγο Alvin Toffler που προέβαλλε τον ισχυρισμό ότι η τρέχουσα info-tech (δηλαδή, η τεχνολογία πληροφόρησης), όπως το διαδίκτυο, η εικονική πραγματικότητα, οι δορυφορικές επικοινωνίες, τα κινητά τηλέφωνα, τα φαξ και ούτω καθεξής, μορφοποιούν την τεχνολογική βάση για ένα νέο κύμα πολιτισμού. Αυτή η νέα, ποικιλόμορφη κοινωνία θα οδηγήσει στην αναβίωση της τοπικής κοινότητας σε συνδυασμό με μεγαλύτερη παγκόσμια επικοινωνία.

Οι παλιές μνημειώδεις δομές, όπως οι μονολιθικές πολυεθνικές και τα συγκεντρωτικά κράτη, θα πρέπει να αντικατασταθούν από πιο ανοιχτές κοινωνικές σχέσεις. Αυτή η ιδεολογία έχει καταστεί δημοφιλής (για να μην πω κυριαρχούσα) στους ανθρώπους της βιομηχανικής αστικής τάξης -και ένθερμους υποστηρικτές της τεχνολογίας- και έχει προωθηθεί από διάφορους μεταμοντέρνους συγγραφείς. Ο Toffler (που προαναφέραμε) έχει ενδιαφέροντα πράγματα να πει για τον τρόπο που η κοινωνία αλλάζει

.

Προβλέπει την αχρήματη κοινωνία και την παγκόσμια κυβέρνηση. Μία κοινωνία (χωρίς καθόλου χρήματα, και καλά) όπου οι συναλλαγές θα γίνονται αποκλειστικά και μόνον ηλεκτρονικά. Πάλι χρήμα δηλαδή –αφού και το ψηφιακό νόμισμα είναι τζόγος, όπως ολόκληρο το χρηματιστηριακό/τραπεζικό σύστημα.
Αλληλένδετο με την νομισματική κατάσταση, την οποία διαμορφώνουν αυτοί που μπορούν. Η αχρήματη κοινωνία αποτελεί ένα από τα βασικά «οράματα» αυτών των «καλών» ανθρώπων της «Νέας Παγκόσμιας Τάξης» που εργάζονται για την εγκαθίδρυση ενός παγκόσμιου τυραννικού «οργουελιανού» καθεστώτος όπου ο κάθε άνθρωπος θα είναι πλέον ένας αριθμός, έτσι ώστε να μπορεί να κυβερνηθεί εύκολα. Και όταν λέμε να κυβερνηθεί εύκολα, εννοούμε πως το σύστημα θα μπορεί να μας ελέγχει -ανά πάσα στιγμή- αφού με τις ηλεκτρονικές συναλλαγές, η κάθε μας κίνηση θα εποπτεύεται και θα καταγράφεται.
Και όλα αυτά, με πρόσχημα την διαφάνεια˙ όπου διαφάνεια = ξεγύμνωμα, κατάλυση κάθε έννοιας ιδιωτικότητας και προσωπικής ζωής. Οι ιδιωτικές μας αποφάσεις -και η ζωή μας εν γένει- βορά στις ορέξεις των ελεγχόντων. Και φυσικά, σε όλα αυτά πρωτοστατεί και ο καλός μας ο Μπιλ (Ε, ναι, στον Bill Gates αναφέρομαι˙ σε ποιον άλλον; Που είναι υπεράνω χρημάτων και θέλει να εξαλείψει την φτώχεια, μην επαναλαμβανόμαστε). Γιατί το λέω αυτό; Γιαααα δείτε: Η Ένωση Better Than Cash, που ιδρύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2012 και χρηματοδοτείται εν μέρει από το ίδρυμα Melinda Gates Foundation, από το 2013, διοργάνωσε συνάντηση στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας με στόχο να μας πείσουν γιατί οι ηλεκτρονικές συναλλαγές είναι καλύτερες από τις πληρωμές με μετρητά. Και κλείνουν την περιγραφή του οράματός τους με την εξής ατάκα:

Delivery of knowledge products that demonstrate how to implement electronic-payment solutions so that electronic payments are profitable and sustainable while ensuring the financial inclusion and savings opportunities for those living in poverty.

Ελληνιστί:

Θέλουμε να σας δείξουμε έμπρακτα πώς να εφαρμόσετε λύσεις ηλεκτρονικών πληρωμών έτσι ώστε οι ηλεκτρονικές πληρωμές να γίνουν κερδοφόρες και βιώσιμες, διασφαλίζοντας παράλληλα τόσο την οικονομική ένταξη, όσο και ευκαιρίες εξοικονόμησης χρημάτων για εκείνους που ζουν σε συνθήκες φτώχειας.

Έχουν θέσει και στόχους μάλιστα (όχι που δεν θα ’χαν θέσει)˙ όλα αυτά (περί αχρήματης κοινωνίας που είπαμε πιο πάνω) να γίνουν μέχρι το 2017.

tech

Αυτά που προέβλεψε ο Toffler, καπιταλιστής γαρ, συμβαίνουν ήδη. Η υιοθέτηση των ιδεών του, σχετικά με τον απελευθερωτικό χαρακτήρα του περιτυλίγματος της νέας τεχνολογίας, είναι η υιοθέτηση της σκέψης του σύγχρονου καπιταλισμού. Ο Big Brother εποφθαλμιά το Διαδίκτυο. Η δύναμη και η αδυναμία του Διαδικτύου είναι να «δούμε» τον αγώνα, όπως είναι στην πραγματικότητα.
Μας πιπιλίζουν το μυαλό μιλώντας μας συνεχώς για δικαιοσύνη, δημοκρατία και αναζωογόνηση της «κοινωνίας των πολιτών». Σαν τις κατασχέσεις που οραματίζονται, την ίδια ώρα που μιλάν για κοινωνικό μέρισμα (και μην μου πείτε ότι δεν το πήρατε; Αλλά βέβαια, ξέχασα˙ είστε πλούσιοι εσείς, γι’ αυτό και κοινωνικό μέρισμα ακούτε και μέρισμα δεν βλέπετε). Η άκριτη εφαρμογή της ιδεολογίας είναι αυτή που πολύ συχνά περνάει στην επαναστατική θεωρία. Είναι αυτή η άκριτη εφαρμογή της ιδεολογίας που κάνει και τον αυτονομιστικό μαρξισμό τόσο αναζωογονητικό˙ ενώ η αυτονομιστική παρόρμηση βάζει -πρώτα και πάνω απ’ όλα- την αλληλεγγύη και τον έμπρακτο αγώνα, οι κομμουνιστές συνήθως εμφανίζονται ως ελεγκτές της ποιότητας της ταξικής πάλης που ελέγχουν ποιες πτυχές του αγώνα ταιριάζουν με τις προ-υπάρχουσες απαιτήσεις τους, ακυρώνοντας τους αγώνες που δεν ταιριάζουν με τις δικές τους απαιτήσεις. Είναι επιτακτική ανάγκη να συνθέσουμε τις διαφορετικές τάσεις και να προχωρήσουμε σε μια κοινή στάση και δράση˙ μια μορφή δέσμευσης, απελευθερωμένη πλήρως από τα ασφυκτικά μαθήματα της πρότερης εμπειρίας και τα καπιταλιστικά προϊόντα της προλεταριακής τεχνολογίας.

Το θέμα είναι να εξελίξουμε την τεχνολογία και να την αξιοποιήσουμε ως αρωγό στην δουλειά μας και όχι, όπως θέλει το κεφάλαιο, να παράγουμε περισσότερο και με χαμηλότερους μισθούς. Οι επαναστατικές θεωρίες ήταν πάντα απρόθυμες να προσδιορίσουν πώς θα είναι μια μετεπαναστατική κοινωνία (κομμουνιστική, αναρχική, πείτε την όπως θέλετε). Στην καλύτερη περίπτωση μιλάνε με γενικότητες˙ κάνουν λόγο για την ύπαρξη κάποιας κοινότητας και την απουσία του κράτους, των χρημάτων, της ιδιωτικής ιδιοκτησίας, των εθνών, του σεξισμού, του ρατσισμού και όλα αυτά στα οποία ευελπιστούμε. Και όμως, αυτή η στάση είναι απολύτως σωστή˙ δεν είναι δυνατόν να πούμε πώς θα είναι μια κοινωνία, όταν αυτή η κοινωνία θα ξαναχτιστεί από ανθρώπους που είναι διαφορετικοί από εμάς, που -μέσω της μαζικής ταξικής πάλης- έχουν αλλάξει τόσο τον ίδιο τους τον εαυτό, όσο και τις σχέσεις τους με τους άλλους. Κάποιες ομάδες, από αυτές που οργανώνονται μέσω του διαδικτύου, είναι και οι άνθρωποι του freeware (δωρεάν).

Όλοι αυτοί οι άνθρωποι που παράγουν λογισμικό, προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών τα οποία κυριολεκτικά τα χαρίζουν. Προφανώς, είναι ποικίλης ποιότητας και χρησιμότητας, αλλά κάποια από αυτά είναι πραγματικά εντυπωσιακά. Το καλύτερο παράδειγμα όλων αυτών είναι το λειτουργικό σύστημα Linux και τα προγράμματα που το συνοδεύουν. Πρόκειται για το σύστημα που δίνει μια αξιόλογη εναλλακτική λύση για τα DOS/windows που προσπαθούν να μας επιβάλλουν. Για να μην αναφέρουμε και το γεγονός πως είναι πολύ πιο προηγμένο (από τα DOS/windows). Το Linux παράγεται συλλογικά από πολλούς ανθρώπους, από διαφορετικά μέρη του κόσμου, που συνεργάζονται μαζί και εθελοντικά προκειμένου να παραχθεί ένα προϊόν το οποίο θα διανέμεται δωρεάν σε όλους˙ σε όλους ανεξαιρέτως, καταλύοντας όλες τις διακρίσεις. Συν των άλλων, η υιοθέτησή του, εξοικονομεί χρήματα στους δήμους και στις υπηρεσίες/εταιρείες που το χρησιμοποιούν.
Βέβαια, εκεί μπαίνουν στη μέση τα μεγάλα συμφέροντα. Οι εταιρείες που πουλάνε τα ιδιοταγή λογισμικά και, για αυτές, το Linux δεν είναι τίποτα άλλο από μία δραστηριότητα που απειλεί πραγματικά το status quo. Βλέπετε, το Linux είναι στην λίστα των αλλαγών που ανατρέπουν αυτή την κοινωνία. Μια μελλοντική ανατρεπτική κοινωνία, πέρα από επιβολές και συμφέροντα, θα είναι η νίκη του όποιου κινήματος κάνει την υπέρβαση των υπάρχουσων κοινωνικών συνθηκών. Και η τεχνολογία; Ποια θα είναι η τεχνική βάση αυτής της κοινωνίας; Και εδώ, δεν μπορούμε να πούμε και τόσο συγκεκριμένα πράγματα. Πάντως, το όποιο κίνημα θα χρησιμοποιεί αυτήν την ίδια τεχνολογία που αντιμετωπίζουμε με καχυποψία˙ από τους εκτυπωτές και τα φαξ, μέχρι τις βόμβες μολότοφ και το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο.  

[βασισμένο στο άρθρο Technoskeptic, από το The Anarchist Library]

  • Σχόλια

1 Comments:

  1. Εικόνα jemadux
    jemadux (χωρίς επαλήθευση)Σεπ 05, 2014 14:22 ΜΜ

    για καποιους τεχνολογικα θεαματα ειναι τα προιοντα της google / microsoft / apple ... και οι ολα αυτα που γινονται μεσω του linux .... οκ καλα ειναι αλλα για μενα κλειστη τεχνολογια δεν μπορει να με οφελησει αρα δεν την θεωρω αναγκαια τεχνολογια

Scroll to Top