BREAKING NEWS: Ο Wayland γίνεται Stable σύντομα ..τι σημαίνει αυτό? Ίσως να τον δούμε στο Fedora 18, and It will change the Linux Desktop world, as we know it, forever & ever 
Ο Kristian Hogsberg, που άρχισε το Wayland Project το 2008 σαν μηχανικός στην Red Hat (τώρα συνεχίζει να δουλεύει πάνω στο Wayland, στην Intel), δήλωσε στο FOSDEM ότι εργάζονται προς την έκδοση 1.0.
Wayland & GTK
Ο Wayland είναι ένας νέος Display Server που έρχεται να αντικαταστήσει τον απαρχαιωμένο X Server.
Πιο σωστά είναι ένα πρωτόκολλο που επιτρέπει στους compositing window managers να “επικοινωνήσουν” απευθείας με τις εφαρμογές και τις κάρτες γραφικών.
Οι εφαρμογές με την σειρά τους ρεντάρουν τα γραφικά στους δικούς τους Buffers, και ο Window Manager γίνεται ο Display Server, κάνοντας Composing αυτούς τους Buffers στην οθόνη.
Wayland & Compiz
Η μετάβαση από τον X Server στον Wayland είναι εφικτή διότι οι περισσότερες εφαρμογές χρησιμοποιούν Toolkits & Frameworks (GTK, QT, CLUTTER), τα οποία παρέχουν UI (User Interface) Elements όπως Scrollbars, Buttons κτλ. Κάνοντας Porting αυτά τα Toolkits στον Wayland, είναι αρκετό για να τρέχουν και οι εφαρμογές που τα χρησιμοποιούν.
‘Υπάρχουν όμως και εφαρμογές όπως το Libre Office και το Blender που χρησιμοποιούν τα δικά τους Toolkits. Περισσότερα για το Porting του κάθε Framework θα δείτε σε αυτή την λίστα.
Ο Wayland υποστηρίζεται από όλους τους Open Source Drivers, αλλά δεν ξέρουμε τι θα γίνει με τους Binary της nVidia και AMD.
Wayland & QT
Για λόγους συμβατότητας μπορεί στην αρχή να δούμε τον X Server να τρέχει σαν Client του Wayland (περίπου σαν το OSX), η τον Wayland να τρέχει πάνω στον X Server, με τις εφαρμογές να μπορούν να αλλάζουν Backend (X & Wayland) @run time. Όμως αργά η γρήγορα ο X Server θα γίνει ιστορία.
Ο Wayland είναι σε Active Developent από Intel, και γίνεται Port για το Chrome OS από την Google, για Fedora/RHEL από την Red Hat, για το Tizen από Intel/Samsung και το Compiz από την Canonical (και άλλους).
Wayland & Clutter
Φεύγοντας από το χάος, την πολυπλοκότητα αλλά και το στενό δέσιμο του X.org με τον Kernel, ο Wayland υπόσχεται Super Smooth Effects, καλύτερο Multi-Touch Support, πολύ γρηγορότερες και ασφαλέστερες εφαρμογές αλλά και γρηγορότερη ανάπτυξη εφαρμογών με λιγότερα bugs.
Επιπλέον στα σχεδία είναι και η ανάπτυξη Network Transparency για να αντικαταστήσουν παντελώς τον Χ Server.
Wayland Drag n Drop
Αν και ο Wayland ξεκίνησε με γνώμονα το Mobile (από το Meego) και εκμεταλλευόταν το OpenGL ES, πλέον θα χρησιμοποιεί και το Open GL. Ο -όχι σε όλους αρεστός- Mark Shuttleworth εξηγεί στο Blog του την κίνηση της Canonical να χρησιμοποιήσει τον Wayland και όχι τον Compositor του Android (πάλι καλά).
O Wayland θα είναι απλά το NEXT BIG THING της τελευταίας 10ετίας και θα δώσει στο Linux Desktop (GNOME/Unity/KDE), το τεχνολογικό πλεονέκτημα στις Embedded (και όχι μόνο) συσκευές.
