Αψήφησε τους κανόνες της αναδυόμενης τάξης της Πληροφορίας

Debian GNU/Linux: Μια ιστορία 25 χρόνων

Το Debian συχνά αναφέρεται ως «η μητέρα των Linux διανομών» και όχι άδικα αφού οι περισσότερες χρωστάνε την ύπαρξή τους σε αυτό. Όπως επίσης και ένα σημαντικό κομμάτι της σύγχρονης τεχνολογίας.

Ένα μικρό ταξίδι στον χρόνο:

Έχουν περάσει ελάχιστοι μήνες από τότε που ο νεαρός Linus Torvalds ανακοίνωσε τη δημιουργία του Linux, έτσι απλά, για την πλάκα, και ακόμα λιγότεροι από τότε που άλλαξε την άδεια χρήσης του σε GNU GPL. «Πλάκα στην πλάκα» λοιπόν, μερικούς μήνες αργότερα (Φλεβάρη του 1992), εμφανίστηκε η πρώτη Linux διανομή με την ονομασία MCC Interim1. Μια διανομή η οποία μπορούσε να εγκατασταθεί σε έναν υπολογιστή, «φορούσε» φυσικά τον πυρήνα Linux και περιείχε μια σειρά εργαλείων GNU.

Το Μάρτη του 1993 (αν και άλλοι το χρονολογούν μήνες πιο πριν), εμφανίστηκε η διανομή Softlanding Linux System (SLS όπως αναφερόταν)2, πάνω στην οποία βασίστηκε το Slackware που μας χαιρέτησε λίγους μήνες αργότερα και που αποτελεί πλέον την αρχαιότερη εν ζωή διανομή.

Το ταξίδι είχε ήδη ξεκινήσει, μα κάτι έλειπε ώστε το Linux να αποτελεί κάτι «συμπαγές και ενιαίο». Κατά κάποιον τρόπο, παρά την ύπαρξη των παραπάνω, δεν είχε εδραιωθεί ακόμα ο όρος «διανομή».

Εγένετο Debian

Ήταν τέτοια μέρα που συντάσσεται το παρόν, 16 Αυγούστου του 1993 (εικοσιπέντε ολόκληρα χρόνια πριν), όταν ο Ian Murdock ανακοίνωνε το Debian. Μια διανομή που, αντίθετα με τις μέχρι τότε υπάρχουσες, δεν ήταν κλώνος μα ένα ανεξάρτητο έργο. Αυτή η διανομή ήταν πάντα κοινοτική και αναπτυσσόταν κάτω από κοινοτικές διαδικασίες και συνεργασία. Αποτελούσε και αποτελεί τη μεγαλύτερή μη εμπορική διανομή Linux.

Όμως θα πρέπει να θυμηθούμε και την κατάσταση που επικρατούσε την εποχή εκείνη, καθώς το διαδίκτυο είχε ήδη ξεκινήσει και δεν υπήρχε η παραμικρή αμφιβολία από πουθενά πως το UNIX αποτελούσε το κορυφαίο και πιο ευέλικτο λειτουργικό σύστημα της εποχής.

Στον ανταγωνισμό, η Sun Microsystems με τότε το BSD έμοιαζε σαν την κορυφαία επιλογή (λόγω UNIX). Απέναντί της ήταν δυναμικά και επί ίσοις όροις η Apple με το MAE. Ακριβώς την ίδια εποχή που το «αουτσάιντερ», η Microsoft, προσπαθούσε να εδραιώσει την κυριαρχία της -με τον κο Bill Gates, όπως λέγεται, να λαμβάνει και την πρώτη κρατική επιχορήγηση για αυτό (κάπου από εκεί ξεκίνησε και η φήμη πως «ο κώδικας των Windows, βρίσκεται μαζί με διάφορα άλλα στο βαλιτσάκι του εκάστοτε προέδρου των ΗΠΑ»)- κλείνοντας συγχρόνως και μια συμφωνία με την IBM.

Αυτήν ακριβώς την περίοδο εμφανίστηκε το Debian που, κόντρα στο πνεύμα των καιρών, παρουσίαζε ένα λειτουργικό σύστημα ακριβώς στη «φιλοσοφία» του Linux. Ανοιχτό και ελεύθερα προσβάσιμο σε οποιονδήποτε, αντίθετα με τα εταιρικά και ιδιοταγή λειτουργικά συστήματα της εποχής.

Δεν είναι παράξενο που το Debian απέδειξε πως το «πείραμα του Linux», δηλαδή η ομαδική διαδικτυακή συνεργασία, δεν ήταν κομήτης. Έτσι, σύντομα η μικρή ομάδα πήρε την μορφή κοινότητας με συνεισφέροντες, προγραμματιστές και άλλους από κάθε γωνιά του πλανήτη που υπήρχε διαδίκτυο. Πέρα από σύνορα, γλώσσες, χρώματα, θρησκείες, ταξικές διαφορές και οτιδήποτε. Στο δε «αυτόνομο κράτος του Debian» δεν υπάρχουν ηγέτες, κάτι που ίσχυε στις μέχρι τότε Linux διανομές που προαναφέραμε. Για παράδειγμα, μέσω ενός γενικού ψηφίσματος, οι προγραμματιστές μπορούν να ανατρέψουν τις αποφάσεις, να «ανατρέψουν» τον ίδιο τον project leader ως ακόμα και να κάνουν αλλαγές στο «σύνταγμα» του Debian.

Οι «παντιέρες» της ανάπτυξης

Η «ιδεολογία» του Ελεύθερου Λογισμικού αποτέλεσε την πυξίδα ανάπτυξης του Debian. Η μη υπαγωγή σε open source άδειες (λ.χ. GPL, BSD, Artistic) υπήρξε κάτι αδιανόητο στην πορεία ανάπτυξής του. Αυτός ήταν και ο λόγος που θέσπισαν μια σειρά από κριτήρια που θα πρέπει να πληροί κάποιο λογισμικό προκειμένου να ενταχθεί στα αποθετήρια της διανομής.

Όμως το Debian ακολουθεί εντελώς διαφορετική πορεία από κάθε υπάρχον πρότυπο. Δημιουργεί το εργαλείο APT, ένα ολοκληρωμένο σύστημα εγκατάστασης λογισμικού και επίλυσης εξαρτήσεων. Τα πακέτα deb διαφοροποιούνται πλήρως από τα υπάρχοντα tarballs του Slackware μα και τα RPMs της Red Hat (που μπήκε στο προσκήνιο το 1994, ως πρότζεκτ του Marc Ewing που, μετά από συγχώνευση με την εταιρεία ACC Corporation του Bob Young, γέννησε τη Red Hat Software, στοχεύοντας εξαρχής τον εταιρικό χώρο). Όπως αποδείχτηκε τα αμέσως επόμενα χρόνια και βέβαια βιώσαμε αρκετοί με την «κόλαση των RPMs», η διαχείριση του κώδικα που έκανε το Debian ήταν το βασικό κλειδί.

Ένας ακόμα βασικός πυλώνας ανάπτυξης του Debian υπήρξε η σταθερότητα. Αυτό διασφαλίζει την ομαλότητα από την μια έκδοση στην άλλη και πως τα όσα απαρτίζουν τη διανομή λειτουργούν σωστά, κάτι που όμως έχει ως συνέπεια αργές κυκλοφορίες ανάμεσα στις εκδόσεις του. Για το λόγο αυτόν, το Debian έρχεται με τρεις διαφορετικές εκδόσεις:

  1. stable: Τέρας σταθερότητας, χρησιμοποιείται ευρύτατα σε servers, εταιρικά περιβάλλοντα και όπου το επιθυμητό είναι ένα σταθερό και στιβαρό σύστημα. Βέβαια, ως αντίκτυπο έχει αρκετά παλιές εκδόσεις στα πάντα και ενημερώσεις γίνονται μόνο όταν είναι σημαντικές (ασφαλείας).
  2. testing: Πειραματική έκδοση, με πιο ενημερωμένα πακέτα λογισμικού, όχι τόσο σταθερή όσο η stable αλλά μια χαρά για οικιακά μηχανήματα.
  3. unstable: Μια έκδοση με ό,τι πιο πρόσφατο υπάρχει, κάτι που φυσικά δεν εγγυάται καμία σταθερότητα αφού τα πακέτα δεν είναι ακόμα ελεγμένα. Εδώ τεστάρονται όλα αυτά τα ολοκαίνουρια πακέτα για να περάσουν μετά από λίγο καιρό στα αποθετήρια της testing, αν δε βρεθεί κάποιο κρίσιμο σφάλμα (major bug).

Με τη συμβολή της κοινότητας που δημιουργήθηκε, η διανομή κατόρθωσε να προσφέρει υποστήριξη για πάρα πολλές αρχιτεκτονικές επεξεργαστών που με τα χρόνια έφτασαν κάπου στις 25! Επεκτάθηκε επίσης και πέρα από τον πυρήνα Linux.

Ένα ακόμα σημαντικό στοιχείο του Debian αποτελεί το γεγονός πως, ανεξάρτητα από την έκδοση που θα προτιμήσει κάποιος, μετά την εγκατάσταση δε χρειάζεται επανεγκατάσταση με κάθε νέα κυκλοφορία, όπως συμβαίνει στο Ubuntu και άλλες διανομές ανά έξι ή οχτώ μήνες. Φροντίζεται ώστε να υπάρχει πάντα λειτουργικό upgrade path.

Επίσημα και σε βάθος χρόνων το Debian υποστηρίζει το GNOME desktop, μα παρόλα αυτά είναι διαθέσιμο οποιοδήποτε γραφικό περιβάλλον και διαχειριστής παραθύρων υπάρχει. Σήμερα χρησιμοποιείται σε οποιοδήποτε είδος υπολογιστή μπορείτε να φανταστείτε. Θα το συναντήσετε από επαγγελματικά μηχανήματα ως και σε ιατρικές συσκευές.

Είναι γνωστό επίσης πως οι περισσότερες δημοφιλείς και mainstream διανομές που κυκλοφορούν σήμερα (Ubuntu, Linux Mint κλπ), μαζί με δεκάδες άλλες, βασίζονται σε αυτό!

Aν τυχόν δεν το γνωρίζετε, όλες οι εκδόσεις του Debian παίρνουν τις ονομασίες τους από τους ήρωες του Toy Story, με την unstable να είναι η μοναδική που ονομάζεται πάντα «Sid» (από το όνομα του αγοριού που στις ταινίες τρομοκρατούσε και κατέστρεφε τα παιχνίδια). Η ονομασία, δε, του ίδιου του Debian προέκυψε από συνένωση του ονόματος του δημιουργού του με τα πρώτα γράμματα του του αντίστοιχου της τότε συντρόφου του (Debra + Ian).

Περί του Ian Murdock

Ο δημιουργός του Debian, o Ian Murdock, κάποια στιγμή στην πορεία αποχώρησε από την ανάπτυξη της διανομής και τελικά, το 2016, βρέθηκε νεκρός κάτω από πολύ παράξενες και ακόμα αδιευκρίνιστες συνθήκες.

Δεν υπάρχει αμφιβολία για τις ιδέες του περί του ελεύθερου και της απόδοσης των ελευθεριών στους ανθρώπους, πέρα από κάθε εταιρικό καπέλωμα. Αποτελεί σίγουρα έναν από από τους μεγαλύτερους εκφραστές του Ελεύθερου Λογισμικού.

Το Debian σήμερα

Έχοντας πια φτάσει στο 2018, αρκετά πράγματα έχουν αλλάξει και πλέον είναι αδιαμφισβήτητο το γεγονός πως η τεχνολογία -ακόμα και με όσα φαίνονται εκ διαμέτρου αντίθετα- έχει σχέση αλληλεπίδρασης.

Κάπως έτσι και η κοινότητα του Debian βρέθηκε σε ένα σημείο που έπρεπε να πάρει σημαντικές αποφάσεις, οι οποίες θα επηρέαζαν το παρόν και το μέλλον του. Αν και δεν ήταν η πρώτη κρίση, εν τούτοις τώρα υπήρχε κάτι καθοριστικό. Ο λόγος για το άγνωστο στον απλό χρήστη systemd. Ένα «δαιμονάκι» που δημιουργήθηκε με σκοπό να καλύψει κάποια σημεία άλλων υποσυστημάτων του Linux, το οποίο χωρίς την παραμικρή αμφιβολία βοήθησε το Linux μα από την άλλη η χρήση του δημιουργούσε αρκετά ερωτήματα περί του «Ελεύθερου και Ανοιχτού».

Ήταν μέσα του 2015 και, μετά από δυο χρόνια προετοιμασίας, ήταν έτοιμη η νέα έκδοση 8, με την ονομασία «Jessie». Μια έκδοση που περιείχε σημαντικές αλλαγές, οι οποίες θα επηρέαζαν και πλήθος άλλων διανομών. Αν και μιλάμε για αλλαγές που συνήθως δε γίνονται αντιληπτές από τον μέσο χρήστη, ήταν κομβικές για το «χτίσιμο» και τη συνέχεια του Debian.

Σημαντικότερη όλων ήταν βέβαια η υιοθέτηση του systemd, με την απόφαση να προκύπτει έπειτα από ψηφοφορία και έντονες διαμάχες στο εσωτερικό της διανομής, ενώ υπήρχαν και ερωτήματα σχετικά με το αν το Debian παραμένει πιστό στον εαυτό του ως «καθολικό λειτουργικό σύστημα» ή αν παρασύρεται και παραπλανάται από τις τελευταίες τάσεις (βλέπε «mainstream διανομές»).

Το τελικό αποτέλεσμα, δυστυχώς, δεν ηρθε αναίμακτα. Το Debian συνέχισε το δρόμο του με το systemd μα η κοινότητα γνώρισε τη μεγαλύτερη διάσπαση στην 25χρονη ιστορία της. Ήδη μια ομάδα προγραμματιστών είχε αποχωρήσει προκειμένου να δημιουργήσουν το Devuan, μια διανομή που -όπως δήλωναν- θα παρέμεινε πίστη στα όσα ευαγγελιζόταν επί τόσες δεκαετίες το Debian.

Επίλογος

Από την έκδοση 1.1 (με την ονομασία «Buzz») χύθηκε πολύ νερό στο αυλάκι και άλλαξαν ράγδην πολλά που θεωρούνταν στάνταρ. Αν υπάρχει σήμερα ό,τι υπάρχει από υποδομές του διαδικτύου και της τεχνολογίας, αν δεν έχουν καπελωθεί τα πάντα από τις εταιρείες, οφείλεται σε πολύ μεγάλο βαθμό στο GNU/Linux και στη «μητέρα των διανομών», το Debian. Σε εποχές που ο καπιταλισμός όριζε και την τεχνολογία ως προς τα συμφέροντα μιας οικονομικής ολιγαρχίας, υπήρξαν και αυτοί που σήκωσαν το μεσαίο δάχτυλο απέναντι σε brands, θυμίζοντας στους ανθρώπους πως ο έλεγχος πρέπει να ανήκει σε αυτούς και όχι σε κάποιον τρίτο.

Και βέβαια όλη αυτή η κοινοτική δράση απέδειξε πως οι άνθρωποι μπορούμε να παράγουμε υψηλής ποιότητας τεχνολογία και επιστήμη, διαθέσιμες για όλους, χωρίς να υπάρχει ανάγκη για κάποια εταιρεία. Είναι πολύ σημαντικό αυτό, δε νομίζετε;

Έτσι, το μόνο που μπορούμε να πούμε είναι: Ευχαριστούμε Debian.

Μοιραστείτε μαζί μας τις σκέψεις σας

avatar
  Εγγραφή  
Ειδοποίηση για

Σας ενημερώνουμε ότι η ιστοσελίδα μας ακολουθεί ειδικό πρόγραμμα διατροφής και μασουλάει φρεσκοψημένα cookies Καλά μωρέΘέλω να μάθω περισσότερα